Barometr stabilności otoczenia prawnego
w Polsce

JAK WIELE AKTÓW PRAWNYCH WESZŁO W ŻYCIE W POSZCZEGÓLNYCH LATACH?
Liczba stron aktów prawnych, które weszły w życie w poszczególnych latach

*Liczba stron aktów prawnych za cały rok 2017, skalkulowana przy założeniu, że w całym roku utrzymana zostanie dynamika odnotowana w pierwszym półroczu 2017 r., czyli 36,3 proc. rok do roku.

Wzrost liczby aktów prawnych

Jak wynika z obliczeń Grant Thornton, w I połowie 2017 r. w życie weszło w Polsce 17 440 stron maszynopisu nowych aktów prawnych (ustaw i rozporządzeń). To wzrost o 36,3 proc. w stosunku do analogicznego okresu w poprzednim roku.

najwyższa produkcja prawa

Produkcja prawa w Polsce jest więc najwyższa w historii, a przynajmniej od 1918 r., od kiedy dostępne są porównywalne dane (czyli odkąd ukazuje się Dziennik Ustaw). Gdyby obywatel czy przedsiębiorca chciał mieć pewność, że jest na bieżąco ze zmianami w prawie, musiałby na to poświęcić 4 godziny 17 minut każdego dnia roboczego.


Dowiedz się więcej o badaniu

Firmy w kagańcu regulacji

Jakie przepisy są najbardziej chwiejne
  • Wskaźnik zmienności prawa w ue

    (państwo o najbardziej stabilnym prawie = 1)

    Polska ma obecnie najbardziej zmienne prawo ze wszystkich państw Unii Europejskiej. Jak wynika z obliczeń Grant Thornton, w latach 2012-2014 produkowała średnio w roku prawie 56-krotnie więcej przepisów niż Szwecja, 11-krotnie więcej niż Litwa i 2-krotnie więcej niż Węgry (szacunki dotyczą zarówno liczby jak i objętości tworzonych aktów prawnych - na podstawie tych dwóch czynników obliczony został specjalny wskaźnik zmienności prawa w krajach UE). Oznacza to, że w żadnym innym kraju unijnym rzeczywistość prawna dla obywateli i przedsiębiorców nie jest tak chwiejna i nieprzewidywalna jak w Polsce.

  • Średni okres prac nad ustawą (od wpłynięcia do Sejmu do podpisu Prezydenta; w dniach)

    Polskie prawo produkowane jest nie tylko w coraz większej ilości, ale też coraz szybciej. W 2016 r. średni okres prac nad ustawą – licząc od wpłynięcia projektu do Sejmu do dnia podpisu Prezydenta RP – trwał w Polsce zaledwie 77 dni. Dla porównania, jeszcze rok wcześniej było to 122 dni, a w 2000 r. – 201 dni.

    Choć jasne jest, że w przypadku części ustaw skrócenie procesu legislacyjnego jest uzasadnione, ponieważ wymaga tego pilna potrzeba (np. stany klęsk żywiołowych czy zagrożenie terrorystyczne), to w przypadku większości ustaw taki pośpiech nie jest wskazany, a wręcz negatywnie wpływa na jakość stanowienia prawa.

  • Odsetek uchwalonych ustaw pod względem prac w komisjach sejmowych

    Coraz częściej pomijanym etapem procesu legislacyjnego są prace komisji sejmowych. Obecnie bez tych prac powstaje już około połowa uchwalanych w Polsce ustaw.

    Albo w ogóle nie trafiają one do komisji (tylko przekazywane są do następnego czytania w Sejmie), albo prace w komisji są błyskawiczne i zdawkowe, tzn. sprawozdanie z prac komisji tworzone jest tego samego dnia, którego projekt ustawy trafił pod jej obrady, co oznacza, że posłowie nie mieli czasu w pełni zapoznać się z istotą przedstawionych regulacji: ich skutkami prawnymi, kontekstem prawnym i biznesowym, skonsultować ich z ekspertami itp.

  • Odsetek uchwalonych ustaw, do których Senat nie zgłosił żadnych poprawek (w proc.)

    Marginalizacji ulega pozycja Senatu, jako ciała weryfikującego prace Sejmu. Pod rosnącą polityczną presją, by przyspieszać proces legislacyjny, Senat coraz częściej nie zgłasza żadnych poprawek do projektów ustaw. W 2016 r. już 67 proc. ustaw weszło w życie bez jakichkolwiek poprawek izby wyższej parlamentu. W 2010 r. było to 42 proc., a już w 2005 r. zaledwie 30 proc.

    Wynika to z coraz większego pośpiechu w procesie legislacyjnym, co zwiększa ryzyko błędów w przyjmowanych regulacjach i zwiększa prawdopodobieństwo, że przyjęte ustawy będą musiały być poprawiane kolejnymi aktami prawnymi.

  • Liczba stron aktów prawnych przyjmowanych w poszczególnych latach – od 1918 r.

    Choć polska gospodarka od 25 lat oparta jest na wolnym rynku, to w praktyce zalew biurokratycznych regulacji, które krępują przedsiębiorców, jest największy w historii. W PRL-u w życie wchodziło średnio po 668 stron nowych aktów prawnych rocznie. To zaledwie 3 proc. tego, ile przyjmowanych jest obecnie.

    Nawet w 20-leciu międzywojennym, kiedy Polska po 123 latach odzyskiwała niepodległości, tworzyła nowy system prawny, gospodarczy i instytucjonalny oraz jednoczyła tereny trzech zaborów – nawet wtedy polskie państwo przyjmowało mniej nowego prawa niż obecnie. Średnio w całym 20-leciu międzywojennym powstawało 1681 stron aktów prawnych rocznie, czyli jedynie 7 proc. tego, ile powstaje ich teraz.

Komentarz

Gospodarka potrzebuje silnego prawa

Szanowni Państwo, Kiedy dwa lata temu – w lutym 2015 r. – inaugurowaliśmy nasz projekt „Barometr stabilności otoczenia prawnego”, uzyskane wtedy wyniki wydały nam się niepokojące. Okazało się, że produkcja prawa w Polsce była wówczas najwyższa przynajmniej od 1918 r. W życie wchodziło niespełna 26 tys. stron maszynopisu ustaw i rozporządzeń rocznie. Ta liczba była tak duża, że mieliśmy nadzieję, że produkcja prawa w Polsce osiągnęła już szczyt i sytuac ja nie będzie się dalej pogarszać. Niestety, ta nadzieja okazała się nieuzasadniona.

Przez ostatnie dwa lata produkcja prawa nie tylko nie spowolniła, ale wręcz istotnie wzrosła. Jak pokazujemy w niniejszym raporcie, w 2016 r. padł kolejny historyczny rekord. W życie weszło aż 31,9 tys. stron maszynopisu aktów prawnych. Gdyby obywatel czy przedsiębiorca chciał zapoznać się z wchodzącymi w życie ustawami i rozporządzeniami, to musiałby poświęcić na to już 4 godziny i 17 minut każdego dnia roboczego.

Nie ulega wątpliwości, że prawo musi być zmieniane. Trzeba je dostosowywać do zmieniającej się rzeczywistości oraz naprawiać błędy w przepisach prawnych, które często wychodzą dopiero w praktyce. Skala produkcji prawa w Polsce jest jednak zdecydowanie za duża i uważamy, że wymknęła się polskiemu państwu spod kontroli. Efektem tego jest niestabilny i mało przejrzysty system prawny, który staje się jedną z najpoważniejszych barier rozwoju dla polskich przedsiębiorców.

W tegorocznej edycji badania – oprócz standardowych wyników naszego monitoringu skali produkcji prawa – poddaliśmy szczegółowej analizie też to, w jakim tempie pracuje obecnie parlament. Pokazujemy, jak na przestrzeni lat dramatycznie skrócił się proces legislacyjny. Nie jest to pozytywny trend. Prawo tworzone w biegu wywołuje zamęt i niepewność w życiu obywateli i działalności firm.

Tomasz Wróblewski, Partner Zarządzający Grant Thornton

o badaniu

Na bieżąco monitorujemy
skalę zmienności prawa w Polsce

„Barometr stabilności otoczenia prawnego w Polsce” to projekt prowadzony przez firmę Grant Thornton, w ramach którego monitorujemy skalę zmienności systemu prawnego w Polsce.

Sprawdzamy, jak mocno zmieniają się krajowe przepisy, zwłaszcza te, które regulują prowadzenie obrotu gospodarczego, oraz jak bardzo utrudnia to życie przedsiębiorcom i konsumentom.

Szczegółowo liczymy wchodzące w życie akty prawne i pokazujemy, jakich obszarów przede wszystkim dotyczą te zmiany. Dane aktualizujemy co kwartał, a co roku publikujemy szczegółowy raport pokazujący wyniki naszych badań.

Pełen raport dostępny jest w oknie obok. Zapraszamy do lektury.

Ostatnie zmiany: w prawie podatkowym

25.07.2017

Jednorazowa amortyzacja – problematyczny prezent dla podatników

Projekt umożliwiający przedsiębiorcom dokonanie jednorazowej amortyzacji środków trwałych o wartości do 100 000 PLN nabiera ostatecznego kształtu. 14 lipca 2017 r. Senat przyjął uchwaloną przez Sejm ustawę bez poprawek.

17.07.2017

Wykonawstwo zastępcze usług budowlanych bez odliczenia VAT

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia wątpliwości podatników nabywających usługi budowlane w ramach wykonawstwa zastępczego. Niestety niekorzystnie.

10.07.2017

Definicja pierwszego zasiedlenia w Ustawie VAT z błędem

Dostawa budynków, budowli lub ich części co do zasady podlega zwolnieniu od podatku VAT, chyba że ma miejsce przed pierwszym zasiedleniem lub pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż 2 lata. Problem tkwi w definicji pierwszego zasiedlenia zawartego w Ustawie VAT.



Zobacz wszystkie wiadomości →

Ostatnie zmiany: w innych gałęziach prawa,
ingerujące w działalność gospodarczą

12.07.2017

Zmiany w przepisach o ochronie danych osobowych

Zmiany mają wejść w życie maju 2018 r. Jak należy dostosować organizację do nowych przepisów o ochronie danych osobowych? Jakie wyzwania są stawiane przed administratorem danych oraz inspektorem ochrony danych? Opracowanie najważniejszych zmian.

12.07.2017

„Biznes na obcasach” szansą dla kobiet na własną działalność gospodarczą!

Udział w projekcie „Biznes na obcasach” to idealna okazja na rozpoczęcie działalności gospodarczej dla kobiet zamieszkujących obszar województwa kujawsko-pomorskiego.

04.07.2017

Obowiązek przekazywania Krajowej Administracji Skarbowej dobowych wyciągów z konta

Minister Rozwoju i Finansów opublikował projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa, którego jednym z założeń jest wprowadzenie obowiązku przekazywania przez podatników dobowych wyciągów z rachunków bankowych Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej (w skrócie: KAS).



Zobacz wszystkie wiadomości →
kontakt

Dowiedz się więcej
o stabilności prawa w Polsce

Partner Zarządzający Grant Thornton

Tomasz Wróblewski

+48 61 625 1133


Dyrektor Grant Thornton

Jacek Kowalczyk

+48 22 205 4841


Zajrzyj do nas