Barometr stabilności otoczenia prawnego
w Polsce

JAK WIELE AKTÓW PRAWNYCH WESZŁO W ŻYCIE W POSZCZEGÓLNYCH LATACH?
Liczba stron aktów prawnych, które weszły w życie w poszczególnych latach

*Liczba stron aktów prawnych za cały rok 2017, skalkulowana przy założeniu, że w całym roku utrzymana zostanie dynamika odnotowana w pierwszych trzech kwartałach 2017 r., czyli wzrost o 8,3 proc. rok do roku.

Wzrost liczby aktów prawnych

Jak wynika z obliczeń Grant Thornton, w pierwszych trzech kwartałach 2017 r. w życie weszło w Polsce 4244 strony maszynopisu nowych aktów prawnych (publikowanych w Dzienniku Ustaw). To spadek o 45,7 proc. proc. w stosunku do analogicznego okresu w poprzednim roku.

najwyższa produkcja prawa

Produkcja prawa w Polsce nadal jest jednak bardzo wysoka. Jeśli w całym roku zostanie utrzymana dynamika z pierwszych trzech kwartałów, czyli wzrost o 8,3 proc., łącznie w 2017 r. w życie wejdzie 34,6 tys. stron nowych przepisów. Będzie to najwyższy wynik przynajmniej od 1918 r. Gdyby obywatel czy przedsiębiorca chciał mieć pewność, że jest na bieżąco ze zmianami w prawie, musiałby na czytanie aktów prawnych poświęcić 4 godziny 38 minut każdego dnia roboczego.


Dowiedz się więcej o badaniu

Firmy w kagańcu regulacji

Jakie przepisy są najbardziej chwiejne
  • Wskaźnik zmienności prawa w ue

    (państwo o najbardziej stabilnym prawie = 1)

    Polska ma obecnie najbardziej zmienne prawo ze wszystkich państw Unii Europejskiej. Jak wynika z obliczeń Grant Thornton, w latach 2012-2014 produkowała średnio w roku prawie 56-krotnie więcej przepisów niż Szwecja, 11-krotnie więcej niż Litwa i 2-krotnie więcej niż Węgry (szacunki dotyczą zarówno liczby jak i objętości tworzonych aktów prawnych - na podstawie tych dwóch czynników obliczony został specjalny wskaźnik zmienności prawa w krajach UE). Oznacza to, że w żadnym innym kraju unijnym rzeczywistość prawna dla obywateli i przedsiębiorców nie jest tak chwiejna i nieprzewidywalna jak w Polsce.

  • Średni okres prac nad ustawą (od wpłynięcia do Sejmu do podpisu Prezydenta; w dniach)

    Polskie prawo produkowane jest nie tylko w coraz większej ilości, ale też coraz szybciej. W 2016 r. średni okres prac nad ustawą – licząc od wpłynięcia projektu do Sejmu do dnia podpisu Prezydenta RP – trwał w Polsce zaledwie 77 dni. Dla porównania, jeszcze rok wcześniej było to 122 dni, a w 2000 r. – 201 dni.

    Choć jasne jest, że w przypadku części ustaw skrócenie procesu legislacyjnego jest uzasadnione, ponieważ wymaga tego pilna potrzeba (np. stany klęsk żywiołowych czy zagrożenie terrorystyczne), to w przypadku większości ustaw taki pośpiech nie jest wskazany, a wręcz negatywnie wpływa na jakość stanowienia prawa.

  • Odsetek uchwalonych ustaw pod względem prac w komisjach sejmowych

    Coraz częściej pomijanym etapem procesu legislacyjnego są prace komisji sejmowych. Obecnie bez tych prac powstaje już około połowa uchwalanych w Polsce ustaw.

    Albo w ogóle nie trafiają one do komisji (tylko przekazywane są do następnego czytania w Sejmie), albo prace w komisji są błyskawiczne i zdawkowe, tzn. sprawozdanie z prac komisji tworzone jest tego samego dnia, którego projekt ustawy trafił pod jej obrady, co oznacza, że posłowie nie mieli czasu w pełni zapoznać się z istotą przedstawionych regulacji: ich skutkami prawnymi, kontekstem prawnym i biznesowym, skonsultować ich z ekspertami itp.

  • Odsetek uchwalonych ustaw, do których Senat nie zgłosił żadnych poprawek (w proc.)

    Marginalizacji ulega pozycja Senatu, jako ciała weryfikującego prace Sejmu. Pod rosnącą polityczną presją, by przyspieszać proces legislacyjny, Senat coraz częściej nie zgłasza żadnych poprawek do projektów ustaw. W 2016 r. już 67 proc. ustaw weszło w życie bez jakichkolwiek poprawek izby wyższej parlamentu. W 2010 r. było to 42 proc., a już w 2005 r. zaledwie 30 proc.

    Wynika to z coraz większego pośpiechu w procesie legislacyjnym, co zwiększa ryzyko błędów w przyjmowanych regulacjach i zwiększa prawdopodobieństwo, że przyjęte ustawy będą musiały być poprawiane kolejnymi aktami prawnymi.

  • Liczba stron aktów prawnych przyjmowanych w poszczególnych latach – od 1918 r.

    Choć polska gospodarka od 25 lat oparta jest na wolnym rynku, to w praktyce zalew biurokratycznych regulacji, które krępują przedsiębiorców, jest największy w historii. W PRL-u w życie wchodziło średnio po 668 stron nowych aktów prawnych rocznie. To zaledwie 3 proc. tego, ile przyjmowanych jest obecnie.

    Nawet w 20-leciu międzywojennym, kiedy Polska po 123 latach odzyskiwała niepodległości, tworzyła nowy system prawny, gospodarczy i instytucjonalny oraz jednoczyła tereny trzech zaborów – nawet wtedy polskie państwo przyjmowało mniej nowego prawa niż obecnie. Średnio w całym 20-leciu międzywojennym powstawało 1681 stron aktów prawnych rocznie, czyli jedynie 7 proc. tego, ile powstaje ich teraz.

Komentarz

Gospodarka potrzebuje silnego prawa

Szanowni Państwo, Kiedy dwa lata temu – w lutym 2015 r. – inaugurowaliśmy nasz projekt „Barometr stabilności otoczenia prawnego”, uzyskane wtedy wyniki wydały nam się niepokojące. Okazało się, że produkcja prawa w Polsce była wówczas najwyższa przynajmniej od 1918 r. W życie wchodziło niespełna 26 tys. stron maszynopisu ustaw i rozporządzeń rocznie. Ta liczba była tak duża, że mieliśmy nadzieję, że produkcja prawa w Polsce osiągnęła już szczyt i sytuac ja nie będzie się dalej pogarszać. Niestety, ta nadzieja okazała się nieuzasadniona.

Przez ostatnie dwa lata produkcja prawa nie tylko nie spowolniła, ale wręcz istotnie wzrosła. Jak pokazujemy w niniejszym raporcie, w 2016 r. padł kolejny historyczny rekord. W życie weszło aż 31,9 tys. stron maszynopisu aktów prawnych. Gdyby obywatel czy przedsiębiorca chciał zapoznać się z wchodzącymi w życie ustawami i rozporządzeniami, to musiałby poświęcić na to już 4 godziny i 17 minut każdego dnia roboczego.

Nie ulega wątpliwości, że prawo musi być zmieniane. Trzeba je dostosowywać do zmieniającej się rzeczywistości oraz naprawiać błędy w przepisach prawnych, które często wychodzą dopiero w praktyce. Skala produkcji prawa w Polsce jest jednak zdecydowanie za duża i uważamy, że wymknęła się polskiemu państwu spod kontroli. Efektem tego jest niestabilny i mało przejrzysty system prawny, który staje się jedną z najpoważniejszych barier rozwoju dla polskich przedsiębiorców.

W tegorocznej edycji badania – oprócz standardowych wyników naszego monitoringu skali produkcji prawa – poddaliśmy szczegółowej analizie też to, w jakim tempie pracuje obecnie parlament. Pokazujemy, jak na przestrzeni lat dramatycznie skrócił się proces legislacyjny. Nie jest to pozytywny trend. Prawo tworzone w biegu wywołuje zamęt i niepewność w życiu obywateli i działalności firm.

Tomasz Wróblewski, Partner Zarządzający Grant Thornton

o badaniu

Na bieżąco monitorujemy
skalę zmienności prawa w Polsce

„Barometr stabilności otoczenia prawnego w Polsce” to projekt prowadzony przez firmę Grant Thornton, w ramach którego monitorujemy skalę zmienności systemu prawnego w Polsce.

Sprawdzamy, jak mocno zmieniają się krajowe przepisy, zwłaszcza te, które regulują prowadzenie obrotu gospodarczego, oraz jak bardzo utrudnia to życie przedsiębiorcom i konsumentom.

Szczegółowo liczymy wchodzące w życie akty prawne i pokazujemy, jakich obszarów przede wszystkim dotyczą te zmiany. Dane aktualizujemy co kwartał, a co roku publikujemy szczegółowy raport pokazujący wyniki naszych badań.

Pełen raport dostępny jest w oknie obok. Zapraszamy do lektury.

Ostatnie zmiany: w prawie podatkowym

05.10.2017

Kto jest zobowiązany do zmiany urzędu skarbowego od stycznia 2018 r.?

1 marca 2017 r. weszło w życie rozporządzenie regulujące zasady przejścia lub niepodlegania pod wyspecjalizowane, czyli duże urzędy skarbowe.

08.09.2017

MF modyfikuje zapowiadane zmiany w PIT i CIT

W Ministerstwie Finansów trwają prace nad wprowadzeniem zmian w ustawach PIT i CIT. Planowany termin wejścia nowelizacji w życie to 1 stycznia 2018 roku.

04.09.2017

PKWiU 2008 zostaje w podatkach do końca 2018 r.

4 września 2017 r. miną dwa lata od wydania rozporządzenia wprowadzającego klasyfikację wyrobów i usług PKWiU 2015, w założeniach mającą zastąpić używaną dziś dla potrzeb podatkowych (min. podatku od towarów i usług) PKWiU 2008.



Zobacz wszystkie wiadomości →

Ostatnie zmiany: w innych gałęziach prawa,
ingerujące w działalność gospodarczą

28.09.2017

Sporządzanie i składanie sprawozdań finansowych w formie elektronicznej

Można śmiało powiedzieć, że niemalże na co dzień zauważamy dynamiczny rozwój elektronizacji w naszym kraju. Nasz ustawodawca w szybkim tempie projektuje i wdraża nowe przepisy, które właśnie tą elektronizację wspierają.

08.09.2017

Firmom coraz mocniej brakuje rąk do pracy

Już 60 proc. polskich średnich i dużych firm ma problem z rekrutacją pracowników. Obecnie to już ich główna bariera w rozwoju – doskwiera firmom bardziej nawet niż biurokracja.

05.09.2017

Od 2017 dodatkowe raporty spółek giełdowych

Zgodnie z dyrektywą Unii Europejskiej w sprawie obowiązku raportowania danych niefinansowych (dyrektywa 2014/95/UE) , od 2017 roku duże polskie spółki giełdowe poza tradycyjnymi raportami o wynikach będą musiały publikować również raporty pozafinansowe.



Zobacz wszystkie wiadomości →
kontakt

Dowiedz się więcej
o stabilności prawa w Polsce

Partner Zarządzający Grant Thornton

Tomasz Wróblewski

+48 61 625 1133


Dyrektor Grant Thornton

Jacek Kowalczyk

+48 22 205 4841


Zajrzyj do nas