Barometr stabilności otoczenia prawnego
w Polsce

JAK WIELE AKTÓW PRAWNYCH WESZŁO W ŻYCIE W POSZCZEGÓLNYCH LATACH?
Liczba stron aktów prawnych, które weszły w życie w poszczególnych latach
DROBNY KROK W DOBRĄ STRONĘ

Jak wynika z obliczeń firmy audytorsko-doradczej Grant Thornton, w 2018 roku uchwalono w Polsce 14 641 stron maszynopisu nowych aktów prawnych najwyższej rangi (ustaw i rozporządzeń). Jest to aż o 46 proc. mniej niż w poprzednim roku i o 54 proc. mniej niż w rekordowym 2016 r. Oznacza to, że otoczenia prawne w polskiej gospodarce staje się wyraźnie mniej zmienne, niż w poprzednich sześciu latach, kiedy rocznie publikowano około 20-30 tys. stron nowych aktów prawnych.

Czy system prawnym w Polsce jest już wystarczająco stabilny? Zdecydowanie nie. Przyjęte 14,6 tys. stron nowych przepisów to nadal jeden z najwyższych wyników od 1918 r. Nawet pomimo wyraźnego spadku w ostatnim roku, produkcja prawa w Polsce jest wciąż kilkakrotnie wyższa, niż w latach 90., kiedy Polska przechodziła transformację ustrojową, co wiązało się z licznymi gruntownymi zmianami w systemie prawnym. Przedsiębiorca czy obywatel, który chciałby czytać wszystkie nowo przyjmowane akty prawne, musiałby w 2018 r. poświęcić na to 1 godzinę i 57 minut każdego dnia roboczego.


Dowiedz się więcej o badaniu

Firmy w kagańcu regulacji

POLSKA LIDEREM UNII EUROPEJSKIEJ W PRODUKCJI PRAWA
  • Wskaźnik zmienności prawa w ue

    (państwo o najbardziej stabilnym prawie = 1)

    Polska ma obecnie najbardziej zmienne prawo ze wszystkich państw Unii Europejskiej. Jak wynika z obliczeń Grant Thornton, w latach 2012-2014 produkowała średnio w roku prawie 56-krotnie więcej przepisów niż Szwecja, 11-krotnie więcej niż Litwa i 2-krotnie więcej niż Węgry (szacunki dotyczą zarówno liczby jak i objętości tworzonych aktów prawnych - na podstawie tych dwóch czynników obliczony został specjalny wskaźnik zmienności prawa w krajach UE). Oznacza to, że w żadnym innym kraju unijnym rzeczywistość prawna dla obywateli i przedsiębiorców nie jest tak chwiejna i nieprzewidywalna jak w Polsce.

  • ŚREDNI OKRES PRAC NAD USTAWĄ (OD WPŁYNIĘCIA DO SEJMU DO PODPISU PREZYDENTA RP; W DNIACH)

    SEJMOWE PENDOLINO NADAL PĘDZI

    Polskie prawo produkowane jest nie tylko w wyjątkowo dużej ilości, ale też bardzo szybko, co odbija się na jego jakości. W 2018 r. średni okres prac nad ustawą – licząc od wpłynięcia projektu do Sejmu do dnia podpisu Prezydenta RP – wyniósł 99 dni, co jest jednym z najniższych wyników w historii. Jest to o 7 dni mniej, niż w 2017 r. Dla porównania, jeszcze w 2015 r. było to 122 dni, a w 2000 r. – 201 dni. Może to oznaczać, że tworzeniu regulacji parlamentom towarzyszy pośpiech oraz że konsultacje i prace merytoryczne nad ustawami są niewystarczające.

  • Odsetek uchwalonych ustaw, do których Senat nie zgłosił poprawek (w proc.)

    SENAT SPYCHA SIĘ NA MARGINES

    Marginalizacji ulega pozycja Senatu, jako ciała weryfikującego prace Sejmu. Pod rosnącą polityczną presją, by przyspieszać proces legislacyjny, Senat coraz częściej nie zgłasza żadnych poprawek do projektów ustaw. W 2018 r. już 79 proc. ustaw weszło w życie bez jakichkolwiek poprawek izby wyższej parlamentu. W 2010 r. było to 42 proc., a już w 2005 r. zaledwie 30 proc.

    Wynika to z coraz większego pośpiechu w procesie legislacyjnym, co zwiększa ryzyko błędów w przyjmowanych regulacjach i zwiększa prawdopodobieństwo, że przyjęte ustawy będą musiały być poprawiane kolejnymi aktami prawnymi.

  • Liczba stron aktów prawnych przyjmowanych w poszczególnych latach – od 1918 r.

    Choć polska gospodarka od 25 lat oparta jest na wolnym rynku, to w praktyce zalew biurokratycznych regulacji, jest największy w historii. W PRL-u w życie wchodziło średnio po 668 stron nowych aktów prawnych rocznie. To zaledwie 3 proc. tego, ile przyjmowanych jest obecnie.

    Nawet w 20-leciu międzywojennym, kiedy Polska po 123 latach odzyskiwała niepodległości, tworzyła nowy system prawny, gospodarczy i instytucjonalny oraz jednoczyła tereny trzech zaborów – nawet wtedy polskie państwo przyjmowało mniej nowego prawa niż obecnie. Średnio w całym 20-leciu międzywojennym powstawało 1681 stron aktów prawnych rocznie, czyli jedynie 7 proc. tego, ile powstaje ich teraz.

  • LICZBA STRON UCHWALANYCH USTAW PODATKOWYCH

    Choć ogólna produkcja prawa w Polsce w 2018 r. zmalała, to zdecydowanie nie można tego powiedzieć o legislacji dotyczącej podatków.

    Rok 2018, a właściwie samo jego drugie półrocze (pierwsze ustawy uchwalono dopiero w czerwcu), przyniosło wiele istotnych zmian w przepisach podatkowych. Łącznie uchwalone przez Sejm ustawy dotyczące podatków wyniosły 362 strony, co jest najwyższym wynikiem od 2004 r., kiedy wchodziła w życie cała nowa ustawa o VAT. Nic więc dziwnego, że rekordu z 2004 r. nie udało się przełamać, skoro w 2018 r. nie została uchwalona żadna nowa ustawa podatkowa, a wprowadzane były jedynie nowelizacje.

Komentarz

TA DROGA JESZCZE SIĘ NIE SKOŃCZYŁA

Z ogromną radością przyjmuję fakt, że produkcja prawa już drugi rok z rzędu wyhamowała, w dodatku w 2018 roku ten trend bardzo przybrał na sile. Patrząc na stały i niemal nieprzerwany wzrost produkcji prawa w ostatnich dekadach można było stracić nadzieję, że ten przełom jest w ogóle możliwy.

Z drugiej jednak strony, nadal nie mam wrażenia, że sprawa jest załatwiona i możemy odetchnąć z ulgą. W zeszłym roku w życie weszło prawie 15 tys. stron nowych przepisów. To wieża papieru o wysokości około 1,5 metra. Cofnęliśmy się po tym względem zaledwie do 2008 r., czyli do okresu, który wówczas i tak był postrzegany jako czas rozbuchanej biurokracji. Jeśli ktoś chciałby czytać całe to nowe prawo, razem z tekstami źródłowymi, odnośnikami, aktami wykonawczymi itp., musiałby poświęcać na to cały swój czas, a pewnie i tak nie dałby rady poznać wprowadzane zmiany i je faktycznie zrozumieć.

Stale powtarzamy, że nie jesteśmy przeciwnikami zmian w prawie. Wręcz przeciwnie, polskie prawo powinno się zmieniać, świat idzie do przodu i regulacje muszą za nim nadążać. Nowe ustawy i rozporządzenia są więc oczywiście konieczne i należy docenić dobre intencje i wysiłek legislatorów, którzy chcą polskie prawo udoskonalać. Uważamy jednak, że nadal – mimo że sytuacja się wyraźnie poprawiła – zmienność prawa jest zbyt duża.

Tomasz Wróblewski, Partner Zarządzający Grant Thornton

o badaniu

Na bieżąco monitorujemy
skalę zmienności prawa w Polsce

„Barometr stabilności otoczenia prawnego w Polsce” to projekt prowadzony przez firmę Grant Thornton, w ramach którego monitorujemy skalę zmienności systemu prawnego w Polsce.

Sprawdzamy, jak mocno zmieniają się krajowe przepisy, zwłaszcza te, które regulują prowadzenie obrotu gospodarczego, oraz jak bardzo utrudnia to życie przedsiębiorcom i konsumentom.

Szczegółowo liczymy wchodzące w życie akty prawne i pokazujemy, jakich obszarów przede wszystkim dotyczą te zmiany. Dane aktualizujemy co kwartał, a co roku publikujemy szczegółowy raport pokazujący wyniki naszych badań.

Pełen raport dostępny jest w oknie obok. Zapraszamy do lektury.

Ostatnie zmiany: w prawie podatkowym

13.02.2019

Dokumentacje transakcji z podmiotami powiązanymi w roku 2018 – rezultat dwóch rewolucji

W ostatnim czasie Ministerstwo Finansów za pośrednictwem mediów, informuje o „lawinie” wniosków o uprzednie porozumienia cenowe (APA), „sukcesach” postępowań w zakresie cen transferowych w postaci wielomilionowych doszacowań dochodów, o zasileniu szeregu pracowników departamentu odpowiedzialnego za ceny transferowe o doświadczonych ekspertów zrekrutowanych z firm doradczych.

15.10.2018

Zmiany w zakresie procedury uproszczonej VAT w imporcie Nowy termin rozliczenia ulgi na złe długi

stawodawca, wprowadzając szereg uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym, ustawą z dnia 9 listopada 2018 r. skrócił okres, w którym podatnicy rozliczają VAT w związku z nieuregulowanymi fakturami ze 150 dni do 90. Nowy termin dotyczy także faktur, których termin zapłaty upływał jeszcze w 2018 r.



Zobacz wszystkie wiadomości →

Ostatnie zmiany: w innych gałęziach prawa,
ingerujące w działalność gospodarczą

25.02.2019

Jak najtaniej wejść do Polskiej Strefy Inwestycji?

Prawdziwą, główną przeszkodą w wejściu do Polskiej Strefy Inwestycji jest tzw. kryterium „ilościowe”, czyli minimalna wysokość nakładów, których poniesienie jest konieczne do otrzymania decyzji o wsparciu. Różni się ona w zależności od statusu przedsiębiorcy i lokalizacji inwestycji. Ustawodawca przewidział sytuacje, w których ta bariera może ulec znacznemu obniżeniu. Nie są to jednak przepisy jasne.

19.02.2019

Twój e-PIT: co musisz wiedzieć?

Uruchomiona 15 lutego br. usługa Twój e-PIT, czyli automatyczne, wstępne rozliczenie podatników przez fiskusa, została oceniona przez wdrażający ją resort jako pełen sukces. Dobę po jej uruchomieniu elektronicznie rozliczyło się 100 tys. podatników. Ministerstwo Finansów przygotowało nawet film instruktażowy dla obywateli.

12.02.2019

“Apteka dla aptekarza” wywołała rewolucję w branży

Rok 2018 przyniósł pierwszy od wielu lat spadek liczby aptek w Polsce. Skutki głośnej reformy są jednoznaczne.



Zobacz wszystkie wiadomości →
kontakt

Dowiedz się więcej
o stabilności prawa w Polsce

Partner Zarządzający Grant Thornton

Tomasz Wróblewski

+48 61 625 1133


Dyrektor Marketingu i PR Grant Thornton

Jacek Kowalczyk

+48 22 205 4841


Zajrzyj do nas