Barometr stabilności otoczenia prawnego
w Polsce

JAK WIELE AKTÓW PRAWNYCH WESZŁO W ŻYCIE W POSZCZEGÓLNYCH LATACH?
Liczba stron aktów prawnych, które weszły w życie w poszczególnych latach
JEST NADZIEJA NA PRZEŁOM

Ostatnie blisko trzy dekady to czas silnego rozrostu biurokracji w Polsce, czego wyrazem jest stale rosnąca produkcja przepisów prawa. Jeszcze w latach 90. przyjmowano rocznie po kilka tysięcy stron nowych ustaw i rozporządzeń, tymczasem w 2016 r. liczba ta wynosiła już 32 tys. Na szczęście, ostatni rok przyniósł wyhamowanie. W 2017 r. uchwalono 27 118 stron nowego prawa, co nadal było jednym z najwyższych poziomów, jednak po raz pierwszy od lat odnotowano spadek – o 15% niż rok do roku.

Co więcej, rok 2018 również przynosi optymistyczne wnioski. W pierwszych trzech kwartałach uchwalono 11 452 stron ustaw i rozporządzeń, czyli o 48,7 proc. mniej, niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Jeśli ta dynamika utrzyma się też w drugiej połowie roku, w 2018 r. w życie wejdzie 13,9 tys. stron aktów prawnych, co byłoby najniższym wynikiem od 2008 r.


Dowiedz się więcej o badaniu

Firmy w kagańcu regulacji

POLSKA LIDEREM UNII EUROPEJSKIEJ W PRODUKCJI PRAWA
  • Wskaźnik zmienności prawa w ue

    (państwo o najbardziej stabilnym prawie = 1)

    Polska ma obecnie najbardziej zmienne prawo ze wszystkich państw Unii Europejskiej. Jak wynika z obliczeń Grant Thornton, w latach 2012-2014 produkowała średnio w roku prawie 56-krotnie więcej przepisów niż Szwecja, 11-krotnie więcej niż Litwa i 2-krotnie więcej niż Węgry (szacunki dotyczą zarówno liczby jak i objętości tworzonych aktów prawnych - na podstawie tych dwóch czynników obliczony został specjalny wskaźnik zmienności prawa w krajach UE). Oznacza to, że w żadnym innym kraju unijnym rzeczywistość prawna dla obywateli i przedsiębiorców nie jest tak chwiejna i nieprzewidywalna jak w Polsce.

  • Średni okres prac nad ustawą (od wpłynięcia do Sejmu do podpisu Prezydenta RP; w dniach)

    SEJMOWE PENDOLINO NADAL PĘDZI

    Polskie prawo produkowane jest nie tylko w wyjątkowo dużej ilości, ale też bardzo szybko, co odbija się na jego jakości. W 2016 r. średni okres prac nad ustawą – licząc od wpłynięcia projektu do Sejmu do dnia podpisu Prezydenta RP – skurczył się do rekordowych 77 dni. Dla porównania, jeszcze rok wcześniej było to 122 dni, a w 2000 r. – 201 dni. W 2017 r., co prawda, okres ten nieco się wydłużył, do 106 dni, jednak nadal jest bardzo krótki na tle praktyki z poprzednich dekad. Może to oznaczać, że tworzeniu regulacji parlamentom towarzyszy pośpiech oraz że konsultacje i prace merytoryczne nad ustawami są niewystarczające.

  • Odsetek uchwalonych ustaw pod względem prac w komisjach sejmowych

    40 PROC. USTAW BEZ PRAC W SEJMOWYCH KOMISJACH

    Coraz częściej pomijanym etapem procesu legislacyjnego są prace komisji sejmowych. Obecnie bez tych prac powstaje już prawie połowa uchwalanych w Polsce ustaw.

    Albo w ogóle nie trafiają one do komisji (tylko przekazywane są do następnego czytania w Sejmie), albo prace w komisji są błyskawiczne i zdawkowe, tzn. sprawozdanie z prac komisji tworzone jest tego samego dnia, którego projekt ustawy trafił pod jej obrady, co oznacza, że posłowie nie mieli czasu w pełni zapoznać się z istotą przedstawionych regulacji: ich skutkami prawnymi, kontekstem prawnym i biznesowym, skonsultować ich z ekspertami itp.

  • Odsetek uchwalonych ustaw, do których Senat nie zgłosił poprawek (w proc.)

    SENAT SPYCHA SIĘ NA MARGINES

    Marginalizacji ulega pozycja Senatu, jako ciała weryfikującego prace Sejmu. Pod rosnącą polityczną presją, by przyspieszać proces legislacyjny, Senat coraz częściej nie zgłasza żadnych poprawek do projektów ustaw. W 2017 r. już 74 proc. ustaw weszło w życie bez jakichkolwiek poprawek izby wyższej parlamentu. W 2010 r. było to 42 proc., a już w 2005 r. zaledwie 30 proc.

    Wynika to z coraz większego pośpiechu w procesie legislacyjnym, co zwiększa ryzyko błędów w przyjmowanych regulacjach i zwiększa prawdopodobieństwo, że przyjęte ustawy będą musiały być poprawiane kolejnymi aktami prawnymi.

  • Liczba stron aktów prawnych przyjmowanych w poszczególnych latach – od 1918 r.

    Choć polska gospodarka od 25 lat oparta jest na wolnym rynku, to w praktyce zalew biurokratycznych regulacji, jest największy w historii. W PRL-u w życie wchodziło średnio po 668 stron nowych aktów prawnych rocznie. To zaledwie 3 proc. tego, ile przyjmowanych jest obecnie.

    Nawet w 20-leciu międzywojennym, kiedy Polska po 123 latach odzyskiwała niepodległości, tworzyła nowy system prawny, gospodarczy i instytucjonalny oraz jednoczyła tereny trzech zaborów – nawet wtedy polskie państwo przyjmowało mniej nowego prawa niż obecnie. Średnio w całym 20-leciu międzywojennym powstawało 1681 stron aktów prawnych rocznie, czyli jedynie 7 proc. tego, ile powstaje ich teraz.

Komentarz

Gospodarka potrzebuje stabilnego prawa

To już czwarty rok, w którym – w ramach projektu „Barometr stabilności otoczenia prawnego w polskiej gospodarce” – monitorujemy skalę produkcji prawa w Polsce. Dotychczasowe trzy edycje naszych rocznych raportów nie przynosiły dobrych wiadomości. Za każdym razem ze smutkiem donosiliśmy w nich, że produkcja prawa w Polsce rośnie w zastraszającym tempie i bijemy kolejne historyczne rekordy w liczbie stron maszynopisu nowych aktów prawnych, licząc przynajmniej od 1918 r.

Na szczęście, tegoroczna edycja w pewnym stopniu odbiega od poprzednich. W 2017 r. legislacyjna gorączka nieco osłabła – przyjęto o 15 proc. mniej stron nowych przepisów niż rok wcześniej i końcu nie musimy ogłaszać, że pobity został kolejny, niechlubny rekord. Co więcej w pierwszych trzech kwartałach 2018 r. ten pozytywny trend wyhamowywania produkcji prawa jeszcze przybrał na sile, co pozwala mieć nadzieję, że okres największej burzy legislacyjnej mamy za sobą.

Czy jednak mamy powody do zadowolenia? Absolutnie nie. Skala produkcji prawa w Polsce nadal jest ogromna. Gdyby ktoś chciał czytać wszystkie przyjmowane w 2017 r. ustawy i rozporządzenia, musiałby na poświęcić prawie cztery godziny każdego dnia roboczego. A gdyby chciał czytać te akty prawne razem z zawartymi w nich odniesieniami do innych aktów prawnych, powinien robić to (bez przerw na spanie czy jedzenie) przez… 62 lata. Czyli nadal polski przedsiębiorca czy obywatel fizycznie nie jest w stanie zapoznać się z całym wchodzącym w życie aktem prawnym. Ponadto, skala zmienności prawa jest tak duża, a tempo prac nad przepisami tak zawrotne, że jakość tworzony w ten sposób regulacji jest niska, a to utrudnia jego stosowanie i rodzi bariery dla rozwoju gospodarki.

o badaniu

Na bieżąco monitorujemy
skalę zmienności prawa w Polsce

„Barometr stabilności otoczenia prawnego w Polsce” to projekt prowadzony przez firmę Grant Thornton, w ramach którego monitorujemy skalę zmienności systemu prawnego w Polsce.

Sprawdzamy, jak mocno zmieniają się krajowe przepisy, zwłaszcza te, które regulują prowadzenie obrotu gospodarczego, oraz jak bardzo utrudnia to życie przedsiębiorcom i konsumentom.

Szczegółowo liczymy wchodzące w życie akty prawne i pokazujemy, jakich obszarów przede wszystkim dotyczą te zmiany. Dane aktualizujemy co kwartał, a co roku publikujemy szczegółowy raport pokazujący wyniki naszych badań.

Pełen raport dostępny jest w oknie obok. Zapraszamy do lektury.

Ostatnie zmiany: w prawie podatkowym

19.10.2018

Problem z ustaleniem charakteru gruntu dla celów VAT

Ocena dostawy gruntów pod kątem istnienia obowiązku naliczenia podatku VAT nie należy do łatwych. Bowiem obowiązek podatkowy należy rozpatrywać albo przez pryzmat pierwszego zasiedlenia w odniesieniu do zabudowań znajdujących się na gruncie, a w przypadku ich braku może mieć miejsce jedynie dostawa gruntu.

16.10.2018

30 października dowiemy się, co dalej z limitem ZUS

Sprawa zniesienia ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (tzw. limit ZUS), gorąca pod koniec 2017 r., odżywa po niemal roku przerwy. 30 października 2018 r. o 10:00 Trybunał Konstytucyjny (TK) ma rozpatrzyć wniosek o zbadanie zgodności ustawy znoszącej limit ZUS z Konstytucją.

15.10.2018

Zmiany w zakresie procedury uproszczonej VAT w imporcie

Projekt nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług, udostępniony na stronie internetowej RCL i datowany na dzień 6 września br., zakłada zmianę tej ustawy w zakresie regulacji dotyczących korzystania przez podatników VAT z tytułu importu z tzw. procedury uproszczonej. Kierunek zmian jest wprawdzie właściwy, jednak są one niewystarczające.



Zobacz wszystkie wiadomości →

Ostatnie zmiany: w innych gałęziach prawa,
ingerujące w działalność gospodarczą

19.10.2018

Obowiązek informacyjny i nowe klauzule zgody

Jakie dane musi udostępnić Administrator Danych Osobowych osobie, która powierza mu dane osobowe oraz jaki wpływ ma ten obowiązek na klauzule stosowane w procesach rekrutacji?

17.10.2018

Przekształcenie umów zawartych przed 22 lutego 2016 roku

Pracodawca, który zawarł z Pracownikiem umowę o pracę na czas określony, przed 22 lutego 2016 roku, na okres dłuższy niż do 21 listopada 2018 roku, musi liczyć się z tym, że 22 listopada 2018 roku umowa przekształci się automatycznie w umowę na czas nieokreślony.

15.10.2018

Nowe struktury e-Sprawozdań

Ministerstwo Finansów opublikowało nowe wersje struktur sprawozdań finansowych. Uwzględnione zostały wybrane sugestie zgłoszone w trakcie konsultacji społecznych, które dotyczą pewnych elementów w plikach XML.



Zobacz wszystkie wiadomości →
kontakt

Dowiedz się więcej
o stabilności prawa w Polsce

Partner Zarządzający Grant Thornton

Tomasz Wróblewski

+48 61 625 1133


Dyrektor Marketingu i PR Grant Thornton

Jacek Kowalczyk

+48 22 205 4841


Zajrzyj do nas