Barometr stabilności otoczenia prawnego
w Polsce

JAK WIELE AKTÓW PRAWNYCH WESZŁO W ŻYCIE W POSZCZEGÓLNYCH LATACH?
Liczba stron aktów prawnych, które weszły w życie w poszczególnych latach

*Liczba stron aktów prawnych za cały rok 2019, skalkulowana przy założeniu, że w całym roku utrzymana zostanie dynamika odnotowana w pierwszym półroczu 2018 r., czyli p 5,6 proc. rok do roku.

PRODUKCJA PRAWA ZNOWU PRZYSPIESZA

Jak wynika z obliczeń firmy audytorsko-doradczej Grant Thornton, w i półroczu 2019 r. uchwalono w Polsce 11,8 tys. stron maszynopisy nowych aktów prawnych najwyższej rangi (ustaw, rozporządzeń i umów międzynarodowych). Jest to o 6 proc. więcej niż w poprzednim, rekordowym roku. Oznacza to, że po dwóch latach spadku produkcji prawa (łącznie o 58 proc. w latach 2017 i 2018) zaczęła ona znowu przyspieszać.

Jeśli przyjąć teoretyczne założenie, że w drugim półroczu 2019 r. dynamika utrzyma się na poziomie z pierwszego półrocza, oznaczałoby to, że w całym roku wyprodukowanych zostanie w Polsce 21,5 tys. stron nowego prawa, a więc o 1,1 tys. więcej niż przed rokiem. Byłby to czwarty najwyższy wynik od 1989 r. i wyższy nawet niż w okresie, na początku minionej dekady, kiedy to Polska wchodziła do UE i musiała dostosować swoje prawodawstwo do unijnego. Przedsiębiorca czy obywatel, który chciałby czytać wszystkie nowo przyjmowane akty prawne, musiałby w 2019 r. poświęcić na to ponad 3 godziny dzienne (przy założenie 2 minut na stronę).


Dowiedz się więcej o badaniu

Firmy w kagańcu regulacji

POLSKA LIDEREM UNII EUROPEJSKIEJ W PRODUKCJI PRAWA
  • Wskaźnik zmienności prawa w ue

    (państwo o najbardziej stabilnym prawie = 1)

    Polska ma obecnie najbardziej zmienne prawo ze wszystkich państw Unii Europejskiej. Jak wynika z obliczeń Grant Thornton, w latach 2012-2014 produkowała średnio w roku prawie 56-krotnie więcej przepisów niż Szwecja, 11-krotnie więcej niż Litwa i 2-krotnie więcej niż Węgry (szacunki dotyczą zarówno liczby jak i objętości tworzonych aktów prawnych - na podstawie tych dwóch czynników obliczony został specjalny wskaźnik zmienności prawa w krajach UE). Oznacza to, że w żadnym innym kraju unijnym rzeczywistość prawna dla obywateli i przedsiębiorców nie jest tak chwiejna i nieprzewidywalna jak w Polsce.

  • ŚREDNI OKRES PRAC NAD USTAWĄ (OD WPŁYNIĘCIA DO SEJMU DO PODPISU PREZYDENTA RP; W DNIACH)

    SEJMOWE PENDOLINO NADAL PĘDZI

    Polskie prawo produkowane jest nie tylko w wyjątkowo dużej ilości, ale też bardzo szybko, co odbija się na jego jakości. W 2018 r. średni okres prac nad ustawą – licząc od wpłynięcia projektu do Sejmu do dnia podpisu Prezydenta RP – wyniósł 99 dni, co jest jednym z najniższych wyników w historii. Jest to o 7 dni mniej, niż w 2017 r. Dla porównania, jeszcze w 2015 r. było to 122 dni, a w 2000 r. – 201 dni. Może to oznaczać, że tworzeniu regulacji parlamentom towarzyszy pośpiech oraz że konsultacje i prace merytoryczne nad ustawami są niewystarczające.

  • Odsetek uchwalonych ustaw, do których Senat nie zgłosił poprawek (w proc.)

    SENAT SPYCHA SIĘ NA MARGINES

    Marginalizacji ulega pozycja Senatu, jako ciała weryfikującego prace Sejmu. Pod rosnącą polityczną presją, by przyspieszać proces legislacyjny, Senat coraz częściej nie zgłasza żadnych poprawek do projektów ustaw. W 2018 r. już 79 proc. ustaw weszło w życie bez jakichkolwiek poprawek izby wyższej parlamentu. W 2010 r. było to 42 proc., a już w 2005 r. zaledwie 30 proc.

    Wynika to z coraz większego pośpiechu w procesie legislacyjnym, co zwiększa ryzyko błędów w przyjmowanych regulacjach i zwiększa prawdopodobieństwo, że przyjęte ustawy będą musiały być poprawiane kolejnymi aktami prawnymi.

  • Liczba stron aktów prawnych przyjmowanych w poszczególnych latach – od 1918 r.

    Choć polska gospodarka od 25 lat oparta jest na wolnym rynku, to w praktyce zalew biurokratycznych regulacji, jest największy w historii. W PRL-u w życie wchodziło średnio po 668 stron nowych aktów prawnych rocznie. To zaledwie 3 proc. tego, ile przyjmowanych jest obecnie.

    Nawet w 20-leciu międzywojennym, kiedy Polska po 123 latach odzyskiwała niepodległości, tworzyła nowy system prawny, gospodarczy i instytucjonalny oraz jednoczyła tereny trzech zaborów – nawet wtedy polskie państwo przyjmowało mniej nowego prawa niż obecnie. Średnio w całym 20-leciu międzywojennym powstawało 1681 stron aktów prawnych rocznie, czyli jedynie 7 proc. tego, ile powstaje ich teraz.

  • LICZBA STRON UCHWALANYCH USTAW PODATKOWYCH

    Choć ogólna produkcja prawa w Polsce w 2018 r. zmalała, to zdecydowanie nie można tego powiedzieć o legislacji dotyczącej podatków.

    Rok 2018, a właściwie samo jego drugie półrocze (pierwsze ustawy uchwalono dopiero w czerwcu), przyniosło wiele istotnych zmian w przepisach podatkowych. Łącznie uchwalone przez Sejm ustawy dotyczące podatków wyniosły 362 strony, co jest najwyższym wynikiem od 2004 r., kiedy wchodziła w życie cała nowa ustawa o VAT. Nic więc dziwnego, że rekordu z 2004 r. nie udało się przełamać, skoro w 2018 r. nie została uchwalona żadna nowa ustawa podatkowa, a wprowadzane były jedynie nowelizacje.

Komentarz

GOSPODARKA POTRZEBUJE STABILNEGO PRAWA

Nadprodukcja prawa w Polsce wyrządziła w ostatnich dwóch dekadach wiele złego polskim przedsiębiorcom i polskiej gospodarce. Zmienność otoczenia prawnego stała się systemową barierą rozwoju naszego kraju. Dlatego z pewnym niepokojem przyjmujemy fakt, że dwuletni okres spadku produkcji prawa został w ostatnim półroczu zatrzymany. Mamy nadzieję, że to tylko chwile wyhamowanie i w drugiej połowie roku pozytywny trend powróci

Wielokrotnie powtarzaliśmy, że nie jesteśmy przeciwnikami zmian w prawie. Przepisy oczywiście muszą być tworzone i korygowane, aby odpowiednio dostosować prawodawstwo do zmieniającej się rzeczywistości oraz aby poprawiać istniejące, źle skonstruowane przepisy. Skala produkcji prawa jest jednak, w naszej opinii, nadal zbyt duża, a jakość stanowienia prawa pozostawia wiele do życzenia.

Tomasz Wróblewski, Partner Zarządzający Grant Thornton

o badaniu

Na bieżąco monitorujemy
skalę zmienności prawa w Polsce

„Barometr stabilności otoczenia prawnego w Polsce” to projekt prowadzony przez firmę Grant Thornton, w ramach którego monitorujemy skalę zmienności systemu prawnego w Polsce.

Sprawdzamy, jak mocno zmieniają się krajowe przepisy, zwłaszcza te, które regulują prowadzenie obrotu gospodarczego, oraz jak bardzo utrudnia to życie przedsiębiorcom i konsumentom.

Szczegółowo liczymy wchodzące w życie akty prawne i pokazujemy, jakich obszarów przede wszystkim dotyczą te zmiany. Dane aktualizujemy co kwartał, a co roku publikujemy szczegółowy raport pokazujący wyniki naszych badań.

Pełen raport dostępny jest w oknie obok. Zapraszamy do lektury.

Ostatnie zmiany: w prawie podatkowym

19.08.2019

Elektroniczny wykaz podatników

W dniu 31 maja 2019 roku w Dzienniku Ustaw została opublikowana ustawa z dnia 12 kwietnia 2019 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Głównym tematem zmian w ustawie o podatku VAT jest utworzenie elektronicznego wykazu podatników. W związku z tym zmianie ulegają również zapisy w ordynacji podatkowej, ustawie o podatkach CIT i PIT, zasadach identyfikacji podatników i płatników oraz spółdzielczych kasach oszczędnościowych.

06.08.2019

Obligatoryjny split payment jednak od 1 listopada

Obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności zagości w ustawie o VAT jednak od 1 listopada, a nie jak zakładał wcześniej projekt ustawy od 1 września. Zaakceptowana przez Sejm poprawka daje przedsiębiorcom bardzo cenne dwa dodatkowe miesiące na aktualizację systemów finansowo-księgowych oraz zapoznanie się z katalogiem towarów i usług podlegających pod ten mechanizm.



Zobacz wszystkie wiadomości →

Ostatnie zmiany: w innych gałęziach prawa,
ingerujące w działalność gospodarczą

20.08.2019

Rynek pracy wg GUS

Dane GUS-u na temat zatrudnienia i wynagrodzenia w Polsce wskazują, że polski rynek pracy rośnie. W przypadku Jastrzębia-Zdroju wyliczono, że przeciętne miesięczne zarobki wyniosły tam w 2018 roku 8 121 zł brutto i rosły 5 razy szybciej, niż średnia krajowa.

13.08.2019

Zmiana warunków wejścia do Polskiej Strefy Inwestycji

We wrześniu ulegnie zmianie minimalny poziom wydatków wymagany do uzyskania decyzji o wsparciu w wielu lokalizacjach. Może okazać się, że wartość inwestycji wcześniej kwalifikująca się do korzystanie ze zwolnienia z podatku przestanie do tego uprawniać i odwrotnie – że inwestycje o zbyt małej według dotychczasowych kryteriów wartości zaczną kwalifikować się do zwolnienia z podatku. Warto dokonać w tym względzie oceny.

30.07.2019

Zerowy PIT dla młodych

Czy preferencje w PIT dla młodych podatników dotyczą także umów zawartych przed 1 sierpnia 2019 roku? Kto i kiedy może złożyć oświadczenie, żeby skorzystać ze zwolnienia? Poznaj kluczowe odpowiedzi oraz wzór oświadczenia dla pracowników.



Zobacz wszystkie wiadomości →
kontakt

Dowiedz się więcej
o stabilności prawa w Polsce

Partner Zarządzający Grant Thornton

Tomasz Wróblewski

+48 61 625 1133


Dyrektor Marketingu i PR Grant Thornton

Jacek Kowalczyk

+48 22 205 4841


Zajrzyj do nas