Barometr stabilności otoczenia prawnego
w Polsce

JAK WIELE AKTÓW PRAWNYCH WESZŁO W ŻYCIE W POSZCZEGÓLNYCH LATACH?
Liczba stron aktów prawnych, które weszły w życie w poszczególnych latach

*Liczba stron aktów prawnych za cały rok 2019, skalkulowana przy założeniu, że w całym roku utrzymana zostanie dynamika odnotowana w trzech pierwszych kwartałach 2019 r., czyli 5,9 proc. rok do roku.

PRODUKCJA PRAWA ZNOWU PRZYSPIESZA

Jak wynika z obliczeń firmy audytorsko-doradczej Grant Thornton, w trzech pierwszych kwartałach 2019 r. uchwalono w Polsce 17,4 tys. stron maszynopisy nowych aktów prawnych najwyższej rangi (ustaw, rozporządzeń i umów międzynarodowych). Jest to o 5,9 proc. więcej niż w poprzednim, rekordowym roku. Oznacza to, że po dwóch latach spadku produkcji prawa (łącznie o 58 proc. w latach 2017 i 2018) zaczęła ona znowu przyspieszać.

Jeśli przyjąć teoretyczne założenie, że w całym 2019 r. dynamika utrzyma się na poziomie z trzech pierwszych kwartałów, oznaczałoby to, że w całym roku wyprodukowanych zostanie w Polsce 21,5 tys. stron nowego prawa, a więc o 1,2 tys. więcej niż przed rokiem. Byłby to czwarty najwyższy wynik od 1989 r. i wyższy nawet niż w okresie, na początku minionej dekady, kiedy to Polska wchodziła do UE i musiała dostosować swoje prawodawstwo do unijnego. Przedsiębiorca czy obywatel, który chciałby czytać wszystkie nowo przyjmowane akty prawne, musiałby w 2019 r. poświęcić na to ponad 3 godziny dzienne (przy założenie 2 minut na stronę).


Dowiedz się więcej o badaniu

Firmy w kagańcu regulacji

POLSKA LIDEREM UNII EUROPEJSKIEJ W PRODUKCJI PRAWA
  • Wskaźnik zmienności prawa w ue

    (państwo o najbardziej stabilnym prawie = 1)

    Polska ma obecnie najbardziej zmienne prawo ze wszystkich państw Unii Europejskiej. Jak wynika z obliczeń Grant Thornton, w latach 2012-2014 produkowała średnio w roku prawie 56-krotnie więcej przepisów niż Szwecja, 11-krotnie więcej niż Litwa i 2-krotnie więcej niż Węgry (szacunki dotyczą zarówno liczby jak i objętości tworzonych aktów prawnych - na podstawie tych dwóch czynników obliczony został specjalny wskaźnik zmienności prawa w krajach UE). Oznacza to, że w żadnym innym kraju unijnym rzeczywistość prawna dla obywateli i przedsiębiorców nie jest tak chwiejna i nieprzewidywalna jak w Polsce.

  • ŚREDNI OKRES PRAC NAD USTAWĄ (OD WPŁYNIĘCIA DO SEJMU DO PODPISU PREZYDENTA RP; W DNIACH)

    SEJMOWE PENDOLINO NADAL PĘDZI

    Polskie prawo produkowane jest nie tylko w wyjątkowo dużej ilości, ale też bardzo szybko, co odbija się na jego jakości. W 2018 r. średni okres prac nad ustawą – licząc od wpłynięcia projektu do Sejmu do dnia podpisu Prezydenta RP – wyniósł 99 dni, co jest jednym z najniższych wyników w historii. Jest to o 7 dni mniej, niż w 2017 r. Dla porównania, jeszcze w 2015 r. było to 122 dni, a w 2000 r. – 201 dni. Może to oznaczać, że tworzeniu regulacji parlamentom towarzyszy pośpiech oraz że konsultacje i prace merytoryczne nad ustawami są niewystarczające.

  • Odsetek uchwalonych ustaw, do których Senat nie zgłosił poprawek (w proc.)

    SENAT SPYCHA SIĘ NA MARGINES

    Marginalizacji ulega pozycja Senatu, jako ciała weryfikującego prace Sejmu. Pod rosnącą polityczną presją, by przyspieszać proces legislacyjny, Senat coraz częściej nie zgłasza żadnych poprawek do projektów ustaw. W 2018 r. już 79 proc. ustaw weszło w życie bez jakichkolwiek poprawek izby wyższej parlamentu. W 2010 r. było to 42 proc., a już w 2005 r. zaledwie 30 proc.

    Wynika to z coraz większego pośpiechu w procesie legislacyjnym, co zwiększa ryzyko błędów w przyjmowanych regulacjach i zwiększa prawdopodobieństwo, że przyjęte ustawy będą musiały być poprawiane kolejnymi aktami prawnymi.

  • Liczba stron aktów prawnych przyjmowanych w poszczególnych latach – od 1918 r.

    Choć polska gospodarka od 25 lat oparta jest na wolnym rynku, to w praktyce zalew biurokratycznych regulacji, jest największy w historii. W PRL-u w życie wchodziło średnio po 668 stron nowych aktów prawnych rocznie. To zaledwie 3 proc. tego, ile przyjmowanych jest obecnie.

    Nawet w 20-leciu międzywojennym, kiedy Polska po 123 latach odzyskiwała niepodległości, tworzyła nowy system prawny, gospodarczy i instytucjonalny oraz jednoczyła tereny trzech zaborów – nawet wtedy polskie państwo przyjmowało mniej nowego prawa niż obecnie. Średnio w całym 20-leciu międzywojennym powstawało 1681 stron aktów prawnych rocznie, czyli jedynie 7 proc. tego, ile powstaje ich teraz.

  • LICZBA STRON UCHWALANYCH USTAW PODATKOWYCH

    Choć ogólna produkcja prawa w Polsce w 2018 r. zmalała, to zdecydowanie nie można tego powiedzieć o legislacji dotyczącej podatków.

    Rok 2018, a właściwie samo jego drugie półrocze (pierwsze ustawy uchwalono dopiero w czerwcu), przyniosło wiele istotnych zmian w przepisach podatkowych. Łącznie uchwalone przez Sejm ustawy dotyczące podatków wyniosły 362 strony, co jest najwyższym wynikiem od 2004 r., kiedy wchodziła w życie cała nowa ustawa o VAT. Nic więc dziwnego, że rekordu z 2004 r. nie udało się przełamać, skoro w 2018 r. nie została uchwalona żadna nowa ustawa podatkowa, a wprowadzane były jedynie nowelizacje.

Komentarz

GOSPODARKA POTRZEBUJE STABILNEGO PRAWA

Poprzednie dwa lata przyzwyczaiły nas do dobrych wiadomości. Większość kwartałów roku 2017 i 2018 przynosiło spadki produkcji prawa w ujęciu rocznym i zaczęliśmy mieć nadzieję, że ta zmiana jest trwała, dzięki czemu w ciągu kilku lat być może doznamy faktycznej, zauważalnej stabilizacji otoczenia prawnego. Niestety ostatnie kwartały osłabiają tę nadzieję. Wzrost produkcji prawa powrócił i wszystko wskazuje na to, że rok 2019 będzie czwartym pod względem zmienności przepisów rokiem w historii.

Oczywiście zdajemy sobie sprawę, że mierzenie jakości prawodawstwa liczbą stron nowych aktów prawnych jest pewnym uproszczeniem, choćby dlatego, że nie każdy przepis dotyczy każdego obywatela czy przedsiębiorcy. Jednak – mimo całej ułomności tego wskaźnika – świetnie pokazuje on, jak produkcja prawa w ostatnich 15 latach wystrzeliła w górę i częściowo wyrwała organom państwa spod kontroli, stając się silną bariera w rozwoju polskich firm i polskiej gospodarki. Przedsiębiorca planujący inwestycję nie może mieć w Polsce pewności, w jakich warunkach prawnych będzie funkcjonował, kiedy proces inwestycyjny się zakończy.

Tomasz Wróblewski, Partner Zarządzający Grant Thornton

o badaniu

Na bieżąco monitorujemy
skalę zmienności prawa w Polsce

„Barometr stabilności otoczenia prawnego w Polsce” to projekt prowadzony przez firmę Grant Thornton, w ramach którego monitorujemy skalę zmienności systemu prawnego w Polsce.

Sprawdzamy, jak mocno zmieniają się krajowe przepisy, zwłaszcza te, które regulują prowadzenie obrotu gospodarczego, oraz jak bardzo utrudnia to życie przedsiębiorcom i konsumentom.

Szczegółowo liczymy wchodzące w życie akty prawne i pokazujemy, jakich obszarów przede wszystkim dotyczą te zmiany. Dane aktualizujemy co kwartał, a co roku publikujemy szczegółowy raport pokazujący wyniki naszych badań.

Pełen raport dostępny jest w oknie obok. Zapraszamy do lektury.

Ostatnie zmiany: w prawie podatkowym

01.10.2019

Podatek u źródła – pojęcie beneficjenta rzeczywistego

Od 1 stycznia 2020 r. wejdą w życie przepisy odnoszące się do zaniechania poboru podatku, lub poboru według stawki obniżonej, w odniesieniu do płatności powyżej 2 mln PLN rocznie, na rzecz jednego kontrahenta. O czym należy pamiętać?

24.09.2019

Biała Lista VAT – wyzwania masowej automatycznej weryfikacji kontrahentów

1 września 2019 r. Ministerstwo Finansów udostępniło dostęp do tzw. Białej Listy podatników VAT. W celu dochowania należytej staranności, podatnicy powinni zweryfikować, czy dokonują wpłat na konto kontrahenta, które zostało ujawnione organom podatkowym.



Zobacz wszystkie wiadomości →

Ostatnie zmiany: w innych gałęziach prawa,
ingerujące w działalność gospodarczą

01.10.2019

Wszystko o PIT 2019

1 października 2019 r. weszły w życie znowelizowane przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zmieniające stawkę podatku z 18% na 17%. Zwiększają ponad dwukrotnie koszty uzyskania przychodu oraz zmniejszają kwotę wolną od podatku.

01.10.2019

Nowe progi wejścia do Polskiej Strefy Inwestycji

27 września 2019 r. opublikowano nowe obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów. Tym samym ulegają zmianie minimalne wartości nakładów inwestycyjnych, których poniesienie jest podstawowym warunkiem uzyskania decyzji o wsparciu.

01.10.2019

Mój GOV – nowy panel dostępu do e-usług

Ministerstwo Cyfryzacji pochwaliło się ostatnio uruchomieniem serwisu GOV.PL w bogatszej odsłonie – obejmującej strony internetowe 19 ministerstw, 5 urzędów (w tym czterech wojewódzkich), a także 141 spośród 195 kart usług oraz sześć serwisów tematycznych.



Zobacz wszystkie wiadomości →
kontakt

Dowiedz się więcej
o stabilności prawa w Polsce

Partner Zarządzający Grant Thornton

Tomasz Wróblewski

+48 61 625 1133


Dyrektor Marketingu i PR Grant Thornton

Jacek Kowalczyk

+48 22 205 4841


Zajrzyj do nas