Barometr stabilności otoczenia prawnego
w Polsce

JAK WIELE AKTÓW PRAWNYCH WESZŁO W ŻYCIE W POSZCZEGÓLNYCH LATACH?
Liczba stron aktów prawnych, które weszły w życie w poszczególnych latach

*2021 - przy założeniu, że w całym roku utrzymana zostanie dynamika z I-III kwartałów 2021 r., czyli 65% r/r.

PRODUKCJA PRAWA WYRWAŁA SIĘ Z PANDEMII

W pierwszych trzech kwartałach 2021 roku uchwalonych zostało 1205 aktów prawnych najwyżej rangi (ustaw, rozporządzeń i umów międzynarodowych) o łącznej objętości 14 378 stron. To o 65 proc. więcej stron niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Gdyby dynamika ta została utrzymana w czwartym kwartale, to w całym 2021 roku uchwalonych było 24,6 tys. stron nowego prawa. Byłby to trzeci najwyższy wynik od 1989 roku.

Po wyhamowaniu produkcji prawa w 2020 roku, spowodowanego pandemią koronawirusa, sytuacja wróciła do niepokojącej normy. Jeśli ktoś chciałby przeczytać (co jest jedynie początkiem osadzenia tych zmian w kontekście prawnym i przygotowania się do nich) wszystkie publikowane nowe akty prawne najwyższego rzędu, to w trzecim kwartale 2021 r. miałby do przeczytania 91 stron każdego dnia roboczego, więc musiałby poświęcić na to średnio co najmniej 3 godziny i 2 minuty (przy konserwatywnym założeniu, że na jedną stronę potrzeba średnio 2 minuty).



Dowiedz się więcej o badaniu

Procedowanie ustaw w parlamencie

JAK DŁUGO TRWAJĄ PRACE NAD USTAWAMI NA POSZCZEGÓLNYCH ETAPACH
  • ŚREDNI OKRES PRAC NAD USTAWĄ

    (OD WPŁYNIĘCIA DO SEJMU DO PODPISU PREZYDENTA RP; W DNIACH)

    W 2020 roku średni czas prac nad ustawą wzrósł do 77 dni. To spowolnienie może jednak wynikać z faktu, że na początku pandemii prace Sejmu zostały utrudnione (przejście na tryb głosowań zdalnych), a zmiana układy politycznego w Senacie sprawiła, że prace nad ustawami wydłużyły się głównie na tym jednym etapie. Gdyby nie powyższe czynniki, prawdopodobnie znowu rekord średniego okresu prac nad ustawą zostałby pobity.Z uwagi na pandemię nie powinno dziwić, że parlament starał się jak najszybciej wprowadzać niezbędne regulacje, jednak ustaw związanych z pandemią i jej skutkami było w 2020 roku tylko 25 ze 135.

  • ODSETEK PROJEKTÓW USTAW PRZYJĘTYCH PRZEZ SEJM PO DRUGIM CZYTANIU

    (W PROC.)

    Pośpiech w tworzenia prawa widoczny jest m.in. w pracach sejmowych komisji. W 2020 roku tylko 13 proc. projektów ustaw przechodziło pełne trzy czytania. To najniższy odsetek co najmniej od dwóch dekad. Kilka lat temu odsetek ten oscylował wokół 20 proc., a 15-20 lat temu wynosił około 50 proc. Te statystyki sugerują, że posłowie w komisjach coraz rzadziej mają możliwość rzetelnego przeanalizowania projektów ustaw. Duża część propozycji zmian prawa opuszcza komisję już po pierwszym czytaniu, a więc w wersji zbliżonej do pierwotnego projektu, a posłowie nie mają możliwości przedyskutowania tych projektów z zapleczem eksperckim.

  • ODSETEK UCHWALONYCH USTAW, DO KTÓRYCH SENAT NIE ZGŁOSIŁ ŻADNYCH POPRAWEK

    (W PROC.)

    Zanim nowe ustawy trafiają w ręce Prezydenta, pochyla się nad nimi Senat. Jego główną funkcją w Parlamencie jest dogłębne analizowanie wypracowanych przez Sejm ustaw, dlatego często nazywany jest „izbą refleksji”. Jednak w praktyce Senat RP rzadko angażował się w ostatnich latach w analizę projektów ustaw. W 2019 roku senatorowie nie zgłosili poprawek aż do 86 proc. projektów. Jednak sytuacja znacząco zmieniła się pod koniec 2019 roku, kiedy większość w Senacie przejęła opozycja. W w 2020 roku Senat nie zgłosił poprawek już tylko do 40 proc. projektów, co jest najniższym wynikiem co najmniej od 2010 roku.

  • ŚREDNI OKRES OCZEKIWANIA USTAWY NA PODPIS PREZYDENTA RP

    (W DNIACH)

    Przez ostatnią dekadę znacznie skrócił się też średni okres oczekiwania projektu ustawy na podpis Prezydenta RP. Dotychczas Prezydent Andrzej Duda potrzebował na to średnio 10-12 dni (co było i tak krótkim okresem w porównaniu do poprzedników), a w 2020 roku okres ten skrócił się do rekordowych 6 dni. Częściowo wytłumaczeniem jest pandemia. W wielu przypadkach Prezydent podpisywał nowe ustawy jeszcze tego samego dnia, którego je otrzymał. Należy jednak zaznaczyć, że jedynie 25 z 135 ustaw uchwalonych w Polsce w 2020 roku dotyczyło walki z koronawirusem.

Komentarz

GOSPODARKA POTRZEBUJE STABILNEGO PRAWA

Minął siódmy rok, odkąd zaczęliśmy mierzyć skalę „produkcji prawa” w Polsce i nagłaśniać problem nadmiernej zmienności przepisów. Wiele się przez ten czas zmieniło. Problem został dostrzeżony przez przedstawicieli prawodawcy, którzy powołując się na nasze raporty zapowiadali ograniczenie zmienności prawa. Po rekordowym pod względem zmienności prawa 2016 roku nastąpiło przełamanie trendu i od czterech lat widzimy wyraźne ograniczenie skali tworzenia nowych przepisów.

Nie zmienia to jednak faktu, że jakość stanowienia prawa w Polsce nadal wymaga doskonalenia. Im więcej wysiłku wspólnie – ustawodawca, eksperci, przedsiębiorcy – włożymy w tworzenie nowego prawa, tym lepiej będzie ono spełniać swoją rolę, a odbiorcom tego prawa – obywatelom i firmom – łatwiej będzie je stosować.

Oddajemy w Państwa ręce najnowszą, siódmą edycję naszego raportu z cyklu „Barometr prawa”. Edycję wyjątkową, bo dotyczącą niezwykle trudnego roku 2020. Sytuacja niemal na każdym froncie była nieprzewidywalna i nic – w państwie, w firmach czy w życiu obywateli – nie funkcjonowało normalnie. Walka z pandemią pochłonęła nas całkowicie. Nie inaczej było w legislacji. Prawodawca musiał nierzadko skupić się na walce z pandemią, a odpuścić sobie inne, ważne sprawy do uregulowania. Dlatego na podstawie danych z 2020 roku trudno wyciągać jednoznaczne wnioski. Tym niemniej najniższy od 12 lata poziom produkcji prawa należy ocenić pozytywnie.

Tomasz Wróblewski, Partner Zarządzający Grant Thornton

o badaniu

Na bieżąco monitorujemy
skalę zmienności prawa w Polsce

„Barometr stabilności otoczenia prawnego w Polsce” to projekt prowadzony przez firmę Grant Thornton, w ramach którego monitorujemy skalę zmienności systemu prawnego w Polsce.

Sprawdzamy, jak mocno zmieniają się krajowe przepisy, zwłaszcza te, które regulują prowadzenie obrotu gospodarczego, oraz jak bardzo utrudnia to życie przedsiębiorcom i konsumentom.

Szczegółowo liczymy wchodzące w życie akty prawne i pokazujemy, jakich obszarów przede wszystkim dotyczą te zmiany. Dane aktualizujemy co kwartał, a co roku publikujemy szczegółowy raport pokazujący wyniki naszych badań.

Pełen raport dostępny jest w oknie obok. Zapraszamy do lektury.

Ostatnie zmiany: w prawie podatkowym

06.10.2021

Estoński CIT wreszcie nabiera sensu

1 stycznia 2022 r. w życie wejdą wyczekiwane przez podatników zmiany w tzw. podatku estońskim, czyli uldze podatkowej dla przedsiębiorstw reinwestujących zyski. W najnowszym „Purpurowym Informatorze” eksperci Grant Thornton pokazują, z czym wiążą się zmiany i dlaczego w końcu ulga ma szansę realnie pomóc obniżyć opodatkowanie części podatnikom.

28.09.2021

Kontrowersje dotyczące kontroli celno-skarbowej w zakresie akcyzy

Kontroli celno-skarbowej podlega m. in. przestrzeganie przepisów podatkowych. Jednocześnie w ramach tej kontroli przewidziane są szczególne, w stosunku do standardowego, tryby wykonywania tej kontroli. Charakteryzują się one pewnym odformalizowaniem polegającym na tym, że brak jest niektórych czynności procesowych wymaganych w zwykłym trybie.



Zobacz wszystkie wiadomości →

Ostatnie zmiany: w innych gałęziach prawa,
ingerujące w działalność gospodarczą

08.10.2021

Rajd ofert pracy nadal nabiera prędkości

We wrześniu 2021 roku na portalach rekrutacyjnych opublikowano około 323 tys. nowych ofert pracy. To 22 proc. więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku – wynika z badania Grant Thornton i firmy Element.

06.10.2021

Czy zakażenie COVID-19 można uznać za wypadek przy pracy lub chorobę zawodową?

Ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych definiuje wypadek przy pracy jako zdarzenie: nagłe, związane z wykonywaną pracą, wywołane przyczyną zewnętrzną oraz powodujące uraz lub śmierć. Zakażenie Covid-19 zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy nie spełnia jednej z ww. przesłanek, dlatego nie może być rozpatrywane jako wypadek przy pracy. Choroba ta jednak może być uznana za chorobę zawodową.

05.10.2021

Transfer danych do państw trzecich

Transfer danych osobowych do krajów trzecich jest jednym z obszarów RODO, który podlega istotnym i intensywnym zmianom. Wielu przedsiębiorców uznaje, że ta problematyka ich nie dotyczy. Czy to uprawnione założenie?



Zobacz wszystkie wiadomości →
kontakt

Dowiedz się więcej
o stabilności prawa w Polsce

Partner Zarządzający Grant Thornton

Tomasz Wróblewski

+48 61 625 1133


Dyrektor Marketingu i PR Grant Thornton

Jacek Kowalczyk

+48 22 205 4841


Zajrzyj do nas