Alternatywne metody rozwiązywania sporów – na czym polegają i kiedy warto się na nie zdecydować?

Ciekawostki Prawo Redakcja 28 sierpnia, 2025

Alternatywne metody rozwiązywania sporów – na czym polegają i kiedy warto się na nie zdecydować?

Sposoby rozwiązywania sporów dzieli się na sądowe oraz pozasądowe, nazywane też alternatywnymi. Dzięki nim można uniknąć tradycyjnej drogi sądowej, oszczędzając w ten sposób czas i koszty. Na czym to polega? Sprawdź i dowiedz się, jak uzyskać profesjonalne wsparcie w sprawach spornych.

Co to są alternatywne metody rozwiązywania sporów?

Alternatywne metody rozwiązywania sporów (ADR – ang. alternative dispute resolution) to pozasądowe sposoby rozwiązywania konfliktów. Określa się w ten sposób wszelkie procedury, które mają rozstrzygać sprawy sporne bez potrzeby wytaczania tradycyjnego procesu sądowego. Stosowane w tym celu metody to przede wszystkim:

mediacja – zawodowy mediator (osoba bezstronna) pomaga stronom osiągnąć porozumienie, nie narzucając przy tym rozwiązania,
arbitraż – strony powierzają rozstrzygnięcie sporu arbitrowi (może być to zespół arbitrów), a jego decyzja jest wiążąca,
negocjacje – strony starają się osiągnąć porozumienie bez udziału osób trzecich poprzez omawianie argumentów każdej z nich.

Najczęściej wykorzystywanymi metodami są mediacje i arbitraż. Wybór odpowiedniego sposobu powinien być zaś uzależniony od charakteru sprawy.

Mediacja – przebieg i najważniejsze zasady

Podczas mediacji w rozwiązywaniu konfliktu pomaga neutralny mediator. Co ważne, jest to osoba, która nie podejmuje decyzji, ale stwarza warunki do osiągnięcia dobrowolnego porozumienia. Najważniejszymi zasadami mediacji są zaś:

neutralność – mediator wspiera komunikację bez faworyzowania określonej strony,
dobrowolność – strony mogą zakończyć mediacje w dowolnym momencie,
poufność – informacje przedstawiane w trakcie mediacji nie mogą być wykorzystywane w sądzie.

Istotna jest też elastyczność, która przekłada się na znacznie mniejsze sformalizowanie negocjacji niż postępowania sądowego. A to przekłada się na większą swobodę w konstruowaniu warunków.

Mediacje rozpoczynają się od wstępnego spotkania, podczas którego przedstawiane są szczegółowe zasady rozmów. Kolejnym krokiem są sesje mediacyjne – każda ze stron omawia swoje stanowiska, a mediator pomaga wyjaśnić konfliktowe kwestie. W przypadku uzyskania porozumienia, strony podpisują ugodę. Jeśli nie uda się go osiągnąć, sprawa może zostać skierowana na drogę sądową.

Arbitraż – etapy i zalety

W trakcie arbitrażu spór rozstrzyga jeden lub kilku niezależnych arbitrów. Wydany wyrok jest wiążący dla stron, a arbiter podejmuje decyzję samodzielnie. Arbitraż jest zwykle wykorzystywany w sprawach gospodarczych oraz w dziedzinach wymagających specjalistycznej wiedzy, a także kiedy potrzebne jest szybkie rozstrzygnięcie sporu.

Najważniejsze zasady arbitrażu to dobrowolność, poufność, neutralność oraz wiążący charakter wyroku. Etapy takiego postępowania to natomiast:

Ustalenie, kto będzie rozstrzygał spór – decydują o tym strony, zwykle są to eksperci w danej dziedzinie.
Przygotowanie sprawy – arbiter ustala harmonogram postępowania.
Przesłuchanie stron – każda z nich przedstawia swoje argumenty i dowody.
Wydanie wyroku – jest wiążący.

Arbitraż jest bardziej formalny niż mediacja, a także pozwala na precyzyjne rozstrzyganie spraw spornych. Wśród ważnych zalet jest też neutralność oraz szybkość całej procedury.

Zastosowanie mediacji i arbitrażu

Alternatywne metody rozwiązywania sporów, w tym mediacje i arbitraż, to skuteczne sposoby rozstrzygania konfliktów w wielu dziedzinach życia społecznego i gospodarczego. Stosuje się je m.in. w przypadku:

sporów gospodarczych – również międzynarodowych, dotyczących np. umów handlowych i inwestycji,
spraw rodzinnych – np. mediacje w trakcie rozwodu czy podczas podziału majątku,
konfliktów w pracy – np. w kwestiach dotyczących wynagrodzenia.

Dzięki nim (szczególnie w przypadku mediacji) możliwe jest zachowanie dobrych stosunków między stronami. Korzyścią są także niższe koszty postępowania oraz oszczędność czasu.

Jak znaleźć profesjonalną pomoc w sprawach spornych?

Bez względu na dziedzinę i specyfikę konfliktu, zawsze niezbędna jest pomoc profesjonalistów. Jak więc znaleźć kancelarię, która poprowadzi postępowanie sporne oraz dobierze najlepszą metodę rozwiązania sprawy? Gardocki i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni to zespół ekspertów z ogromnym doświadczeniem. Specjaliści zajmą się przygotowaniem odpowiedniej strategii, dobierając właściwe metody oraz będą uczestniczyć we wszystkich czynnościach procesowych. Kancelaria nie boi się skomplikowanych spraw – możesz na nich liczyć w każdej sytuacji.